سرزمين سياهان ( سودان ) واقع است كه از مشرق مملكت ولاتة ( كوالاطه ) در ساحل درياى محيط ( اقيانوس هند ) آغاز مىشود . سرزمين سياهان ، از مشرق مملكت كاوكة آغاز مىشود و در غرب تا مملكت ولاتة ( كوالاطه ) امتداد مىيابد و در سمت شمال به بيابان ليبيا ختم مىشود و در سمت جنوب به درياى محيط و جاهايى كه جز بازرگانان كه از آنجا به مملكت تنيكتو مىآيند ، كس ديگرى اطلاع ندارد . « 1 » در اينجا به توصيف شهرهاى مهم مغرب مىپردازيم و سخن را از مشرق اين ناحيه كه به پايتختهاى ممالك اسلام ، يعنى دمشق و بغداد نزديك بوده آغاز مىكنيم . افريقيه ، به سرزمين ليبى ( لوبيه ) ، مشتمل بر دو ناحيهء برقه و طرابلس و سرزمين تونس اطلاق مىشود . جغرافيانويسان مسلمان به قسمت شرقى بلاد بربرنشين ، يعنى مغرب الاقصى و مغرب الاوسط ، افريقيه گفته‌اند . آنان اين نام را از اسم ايالت افريقاى روم گرفته و حدود آن را به تفاوت ذكر كرده‌اند . در بعضى مآخذ ، مشتمل بر ايالت افريقايى روم ، به‌طور اخص شامل طرابلس غرب و نوميديا ( تونس و الجزاير و مراكش ) و حتى موريتانيا مىشده است . بعدها لفظ افريقيه به معناى محدودترى براى قسمت مركزى و شمالى مملكت تونس به كار رفت . « 2 » بلاذرى به افريقيه كه جداى از سرزمين ليبى بوده اشاره كرده ، مىنويسد : عمرو بن عاص با مردم انطابلس و شهر آن ، برقه كه ميان مصر و افريقيه واقع است ، مصالحه كرد . « 3 » بلاذرى در خصوص فتح افريقيه مىنويسد : چون عبد الله بن سعد بن ابى سرح والى مصر و مغرب شد ، مسلمانان را در دسته‌هاى سواره گسيل داشت و ايشان بر پيرامون افريقيه يورش بردند و غنايمى گرفتند . پس از مدتى ، عثمان غزاى افريقيه را متوقف كرد ؛ لكن با شورى كه در اين باب با بزرگان اسلام كرد ، بر حمله به افريقيه مصمم شد و در سال 27 ق ، و به رواياتى در 28 و 29 ق ، طى نامه‌اى كه به عبد الله بن سعد بن ابى سرح نوشت ، فرمان حمله به افريقيه را صادر كرد و سپاه بزرگى را به يارى او فرستاد .

--> ( 1 ) . وصف افريقيا ؛ ج 1 ، ص 28 - 29 . ( 2 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 177 . ( 3 ) . فتوح البلدان ؛ ص 322 .